Prof. Kazimierza Michałowskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie została otwarta po gruntownej rearanżacji, którą przeprowadzono w październiku 2014 roku dzięki hojności mecenasów tego przedsięwzięcia Wojciecha Pawłowskiego wraz z rodziną. Dzięki oryginalnej aranżacji wystawy i zastosowaniu nowoczesnych technologii zwiedzający mogą przenieść się do nubijskiej świątyni z VIII wieku i porównać sposoby przedstawiania obiektów kultu. Interaktywne ekrany, na których wyświetlane są pełne informacje na temat historii królestwa Nobadii (na jego ziemiach znajdował się ośrodek miejski Faras) i zmagań polskich archeologów, umożliwiają dogłębne poznanie historii afrykańskiej kultury chrześcijańskiej. Niektóre eksponaty nie zachowały się w całości, jednak nawet w tych niepełnych fragmentach widać odmienność i oryginalność sztuki nubijskiej. Do Muzeum Narodowego trafiło 67 dzieł chrześcijańskiej sztuki nubijskiej i inne zabytki odnalezione w okolicy Faras w czasie Kampanii Nubijskiej. Wystawa przedstawia wyjątkowe eksponaty, które zostały odnalezione przez polskich archeologów w czasie akcji UNESCO mającej na celu ratowanie pozostałości dawnych kultur Doliny Nilu przed zalaniem ich przez wody Jeziora Nasera.

Nawiązania do kanonu ikonografii maryjnej Kościoła wschodniego jest obecne w sztuce nubijskiej przez cały okres jej powstawania. Znane są w Nubii cztery główne modele ikon Bogarodzicy, które funkcjonowały w Bizancjum od V wieku. W nubijskich programach ikonograficznych wykorzystywano wzorce pochodzące z kręgu kultury chrześcijańskiej, powstawały również lokalne, specyficzne warianty przedstawień. Powstawały monumentalne świątynie chrześcijańskie, na których ścianach wykonywano malowidła o różnorodnej tematyce.

Ekspert: natura może Polsce zabezpieczyć połowę granicy z Białorusią i Rosją

To nowa interpretacja niezachowanych już malowideł, które pochodziły ze słynnej średniowiecznej katedry. 2 lutego 1961 roku misja pod kierownictwem profesora Kazimierza Michałowskiego przybyła na tereny starożytnej Nubii, gdzie odkryto dobrze zachowane ruiny chrześcijańskiego kościoła, a w nich freski z okresu VII-XIII wieku. Dzięki pracom badawczym prowadzonym na terenie Faras w pobliżu granicy sudańsko-egipskiej odkryto dobrze zachowane ruiny kościoła katedralnego z VIII wieku. Odkrycie w Faras to był pierwszy namacalny ślad po kulturze i cywilizacji nubijskiej, która istniała i rozwijała się na tamtym terenie przez wiele stuleci. Jego wnętrza zdobiły wspaniałe malowidła o tematyce religijnej pochodzące z VIII–XIV wieku.

Holy Island in the Ocean of the Egyptian Desert

• Zdejmowanie malowideł ze ścian było operacją trudną.
• Znane są w Nubii cztery główne modele ikon Bogarodzicy, które funkcjonowały w Bizancjum od V wieku.
• Profesora Kazimierza Michałowskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie – galeria stała Muzeum Narodowego w Warszawie, prezentująca głównie zabytki sztuki i kultury nubijskiej okresu chrześcijańskiego.
• Dla ich pozyskania czasem organizowali wyprawy wojenne, ale były też długie okresy pokoju, które sprzyjały wymianie handlowej i kulturowej.

Autorem nagrodzonych projektów jest Władysław Jurkow – reżyser filmowy, dziennikarz, autor filmów dokumentalnych i kurator wystaw sztuki współczesnej. Przestrzenny obraz Katedry w technice stereoskopowej 3D pozwala wejść do wnętrza świątyni, która pół wieku temu została zalana wodami Nilu. Zdobycze współczesnej techniki multimedialnej pozwoliły na niesamowite wyeksponowanie poszczególnych zabytków i ukazanie ich w aranżacjach przypominających pomieszczenia starożytnej katedry.

Fragment sekwencji o pracy polskich archeologów W Banganarti w Sudanie, odc.1 serialu “Tajemnice Doliny Nilu”, więcej info na Sekwencja o pracy polskich archeologów w Deir el Bahari, odc.2 filmu “Tajemnice Doliny Nilu” reż. Daria Tarara przygotowała wersja robocza rekonstrukcji wnętrza katedry z Faras odkrytej w 1961 roku przez prof. K. Część malowideł z Galerii w okresie 1968–1969 było eksponowanych na czasowych wystawach w Berlinie, Essen, Hadze, Zurychu i Warszawie. Filmy przedstawiające trójwymiarowe rekonstrukcje wnętrza katedry i znajdujących się w jej wnętrzu obiektów.

INFO:

Wiele ze wspomnianych zabytków zdołano niestety jedynie zadokumentować, zanim na zawsze pochłonęła je woda. Miały one posłużyć do przeniesienia odciętych od ścian fragmentów tynku z malowidłami na specjalne drewniane konstrukcjeprzypominające płytkie skrzynie lub ekrany, a następnie do ich przymocowania. W górną część każdego malowidła wprasowano pasy lnianego płótna, do których potem przyszyto sznury.

Przestrzeń wystawy imituje wnętrze świątyni – rozmieszczenie eksponatów przypomina ich położenie w faraskiej katedrze. Jedyne w swoim rodzaju okazy wskazują na różnorodność estetyki w obrębie chrześcijaństwa – malowidła ścienne znacząco się różnią od dzieł o tematyce religijnej, do których jesteśmy przyzwyczajeni. Odkrycie to jest uważane za jedno z najważniejszych polskich sukcesów w dziedzinie archeologii. Ściany świątyni zdobiły pochodzące z czasów między VIII a XIV wiekiem malowidła nawiązujące do religii chrześcijańskiej. XX wieku. Tekst ten, odnaleziony na nowo na początku XV wieku, warunkował percepcję renesansowych humanistów i blokował na kilka stuleci wszelkie poważne próby rozszyfrowania hieroglifów.

Przedstawia zabytki kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego. „Faras na zawsze zniknęło pod powierzchnią jeziora Nasera, ale dzięki interwencji Polaków uratowano najcenniejsze świadectwa bogatej kultury średniowiecznej Nubii, które do dziś są przedmiotem zainteresowania wielu badaczy i miłośników sztuki” – wyjaśnia Jurkow. W sali IV prezentowane są malowidła z klatki schodowej prowadzącej do galerii nad nawami katedry i przedsionka północnego, takie jak Anioł Pański z mieczem, Matka Boska z Dzieciątkiem (Eleusa) czy Majestat Krzyża (Maiestas Crucis). Obiekty te ściśle wiążą się z historią faraskiej katedry i faras3d.pl jej licznymi przebudowami, które miały miejsce od VII do XIV wieku.

– Galeria Faras jest unikalna w Europie – mówi „Rz" Alfred Twardecki, kurator Zbiorów Sztuki Starożytnej i Wschodniochrześcijańskiej Muzeum Narodowego. – A na świecie jest jedną z dwóch, bo druga część zabytków średniowiecznej kultury chrześcijańskiej i sztuki nubijskiej znajduje się w muzeum w Chartumie. My mamy ponad 60 wspaniałych malowideł z VIII–XIV wieku, odkrytych i uratowanych przez ekipę polskich archeologów pod kierunkiem prof. Kazimierza Michałowskiego. Galeria Faras w warszawskim muzeum jest jedyną w Europie ekspozycją zabytków kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego. 67 przedstawień malarskich, a także wiele innych dzieł faraskich znajdujących się w muzeum stanowi dziś największy i najcenniejszy zespół zabytków archeologicznych pochodzących z wykopalisk prowadzonych za granicą, jaki kiedykolwiek udało się pozyskać do polskich zbiorów. Galeria Faras w Muzeum Narodowym w Warszawie jest jedyną w Europie i wyjątkową w skali światowej ekspozycją zabytków kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego.

To trójwymiarowa prezentacja przedstawiana zwiedzającym w „Galerii Faras” – jedynej w Europie i wyjątkowej w skali światowej ekspozycji ukazująca zabytki kultury i sztuki nubijskiej z okresu chrześcijańskiego. Dzięki multimediom, dla których przeznaczona została specjalna przestrzeń, zwiedzający mogą zapoznać się z dziejami Nubii chrześcijańskiej, architekturą, malowidłami katedry, a także z ich ciekawą ikonografią. Dzięki wysiłkowi konserwatorów z Muzeum Narodowego w Warszawie, którym pomagali wszyscy członkowie ekipy, ze ścian faraskiej katedry udało się zdjąć większość malowideł. Dzięki przestrzennemu obrazowi katedry w technice stereoskopowej 3D można wejść do wnętrza świątyni, która pół wieku temu została zalana wodami Nilu.

Malowidło znajdowało się w północnej nawie miejscowego kościoła. Zachowany fragment malowidła – zaplecka tronu oraz legenda określająca przedstawioną postać – znajduje się w Narodowym Muzeum Sudanu w Chartumie. XX wieku pod patronatem UNESCO (tzw. Kampanii Nubijskiej lub Akcji Nubijskiej) podczas prac prowadzonych w Faras. Święta Anna – nubijskie malowidło ścienne datowane na okres od VIII do I połowy IX wieku, wykonane temperą na tynku mułowym w technice al secco. Roku życia – 1 złulgowy – 10 złnormalny – 20 złBilety upoważniają do zwiedzenia także pozostałych galerii stałych MNW. Zajrzą do wnętrza katedry i dokładnie przyjrzą się malowidłom.